Planner voor het nalaten van crypto

Eén pakket: de seed op metaal, de PINs van je apparaten en een gewone brief die alles uitlegt. Verzegeld in een envelop waaraan te zien is of hij is geopend, in een kluis of bankkluis die je erfgenaam kan bereiken.

• Permanent verlies. Eén pakket is één faalpunt. Brand, overstroming, een verhuizing of een verloren envelop maakt een eind aan alles, tenzij er ergens anders een tweede verzegelde kopie ligt.
• Voortijdige toegang. Wie het te vroeg opent, krijgt alles in één keer. Het zegel toont dat het is gebeurd, maar pas achteraf.
• Dwang. Eén bekende plek bevat de hele nalatenschap: één doelwit dat het waard maakt om iemand onder druk te zetten.

Twee mensen houden twee helften. De één bewaart de seed, de ander bewaart de wachtwoordzin die hem ontgrendelt. (Een BIP39-wachtwoordzin is elke geheime tekst die je zelf kiest. Het bijnaampje is het “25e woord”, maar het is geen echt woord uit een woordenlijst.) Alleen kan geen van beiden uitgeven. Samen wel.

• Permanent verlies. De harde afweging: verlies één van beide helften en alles is weg. Eén sterfgeval, één brand, één vergeten plek is genoeg. Dit verdubbelt het verliesrisico. Het halveert het niet.
• Voortijdige toegang. Sterk: één helft op zich opent niets.
• Dwang. Twee doelwitten, elk maar de helft waard. Een aanvaller moet ze allebei bereiken.

Drie sleutels: die van jou, die van je erfgenaam en die van een professional. Elke twee samen kunnen uitgeven. Dus niemand, jij inbegrepen, kan alleen uitgeven. Dagelijks onderteken je samen met een van de anderen. Zo nodig kunnen je erfgenaam en de professional samen herstellen, zonder ooit je seed te zien.

• Permanent verlies. Overleeft het verlies van één willekeurige sleutel. Het echte gevaar is verwaarlozing: verouderde wallet-software, een niet-vastgelegde opzet en een herstel dat niemand ooit heeft geoefend.
• Voortijdige toegang. Sterk: geen enkel persoon, zelfs de advocaat niet, kan alleen iets verplaatsen.
• Dwang. Sterk: iemand onder druk zetten levert één sleutel op, en één sleutel is niet genoeg.

Software splitst je geheim in meerdere shares, zeg 5, waarvan elke 3 het weer opbouwen. Ze zijn verspreid over mensen en plekken. Minder dan 3 onthullen niets.

• Permanent verlies. Echte redundantie (5 shares, 3 nodig), maar alleen met compatibele tools. Let op: de gangbare standaard (SLIP-39) gebruikt zijn eigen woordenlijst, dus je kunt een bestaande BIP39-seed doorgaans niet in deze shares splitsen. Je stelt het in wanneer de wallet wordt aangemaakt. Zelfbedachte schema's zijn waar geld stilletjes verdwijnt.
• Voortijdige toegang. Sterk onder de drempel: 2 van de benodigde 3 shares openen niets.
• Dwang. Een aanvaller heeft 3 aparte houders nodig. Maar familieleden die elkaar allemaal kennen, kun je in één bezoek bij elkaar krijgen.

Voor munten die op een exchange staan: gebruik zijn eigen begunstigden- of nalatenschapsproces als het dat aanbiedt. Veel hebben dat niet. Dan is het een gedocumenteerde nalatenschapsroute: een lijst met accounts, nooit wachtwoorden, plus papieren met een overlijdensakte.

• Permanent verlies. Hangt volledig af van de exchange, je land en je papierwerk. Sommige accounts kunnen via de erfenisafwikkeling heropend worden. Andere kunnen helemaal geen begunstigde aanwijzen, en munten kunnen stranden als de nalatenschap documenten mist of de exchange omvalt. Controleer het huidige proces van je exchange. Ga er niet vanuit.
• Voortijdige toegang. De toegang van een erfgenaam hangt af van juridisch papierwerk, niet van geheimhouding. Maar de exchange zelf houdt altijd de sleutels.
• Dwang. Sterk thuis: er is niets fysieks om af te geven, en accounts hebben fraudeafdelingen en bevriezingen.